The Philippine Online Chronicles

Maraming beses na akong nakakatanggap ng mga tanong sa email kung saan daw ba maaaring bumili ng mga komiks? Sa palagay ko, ang mga taong nagtatanong nito ay matagal ng hindi nakakakita ng mga komiks na pinaaarkila sa mga tindahan o kaya ay sa mga bilihan ng dyaryo.

Matagal na kasing nalugi ang mga naglilimbag ng komiks kaya minabuti na lamang ng mga publishers na magsara na o kaya ay maglabas na lang ng mga pahayagang tabloid. At bakit naman sila nalugi? Hindi bat isang malaking industriya ang komiks sa Pilipinas?

Oo, pero ito ay noong mga panahon ng dekada singkwenta hanggang otsenta. Noong kasagsagan ng pagka-adik ng mga Pilipino sa komiks, napakaraming mga komiks ang mabibili mo kahit saang lugar: sa tindahan, sa palengke, sa harap ng simbahan, sa likod ng eskwelahan, at maging sa mga kalsada kung saan inilalako ang mga ito gaya ng mga pahayagan. Ang mga komiks ay may iba't ibang titulo: Hiwaga, Aliwan, Pilipino Komiks, Tagalog Klasiks, Holiday Shockers, Espesyal, Pinoy Komiks, Bwisheart, at mayroon ding mga Bomba Komiks tulad ng Dyagan, Topless, L na L at marami pa! Subalit ang lahat ng ito ay unti-unting nangawala sa mga pamilihan noong mga huling taon ng dekada nobenta. Sa kasalukuyan ay wala na ngang mabibiling mga komiks.

Ano ba talaga ang nangyari at nawala ang komiks sa Pilipinas? Maaaring mabigyan ng kasagutan ang tanong na ito kung magbabalik-tanaw tayo sa buhay ng mga Pilipino noong nakaraang apatnapung taon. Maaalalang ang komiks ay pinasimulan ni Ginoong Tony Velasquez sa lingguhang Liwayway sa kanyang obra-maestrang Kenkoy noong 1929. Noong 1946, makalipas ang digmaan ay inilathala ang Halakhak Komiks, at sumunod na rito ang mga komiks ng Ace Publications tulad ng Pilipino Komiks, Tagalog Klasiks, Hiwaga, Espesyal at marami pang iba. Bagamat hindi nagtagumpay ang Halakhak Komiks (dahil na rin sa kakulangan ng pondo ng may-ari) ang mga komiks ng Ace na pag-aaari ng mayamang pamilyang Roces, ay tila "hot cake" kung bilhin ng mga tao. Mula noon ang lahat halos ay gustong maging pablisher ng komiks. Ganadong ganado kasi ang mga mamimili sa pagbabasa ng mga ito.

Naging sikat ang komiks dahil na rin sa kakulangan ng libangan sa tahanan noon: wala pang gaanong telebisyon at radyo, at ang sine ay bihira din. Kailangan pang lumuwas sa lungsod upang makapanood ng palabas. Ang komiks ay mura lang naman. Kung paghahambingin ang presyo, ang katumbas ng komiks ay gaya lamang sa presyo ng isang bote ng softdrinks o kaya ay minimum na pasahe sa Jeep. Kung kaya naman kayang-kaya ng mga Pilipino ang gumasta para makabili ng komiks. Bukod dito, maaari pa itong arkilahin na lang sa mas mababang halaga mula sa mga tindahan kung saan nakasampay ang mga komiks sa mga alambre. Maaari pang pagpasa-pasahan ng bawat miyembro ng pamilya ang pagbabasa nito habang inaarkila.

Subalit, sa pagpasok ng makabagong pamumuhay ng Pilipino ay nagbunsod rin ito ng pagbabago sa nakaugalian na. Dahil sa telebisyon at ang pagkakaroon ng mga "game shows" at mga tele-novela ay mas kinagiliwan ito ng mga Pilipino. Bukod dito, ang nakaaaliw na mga laro sa computer at paglabas ng maraming uri ng cellphone ay nakaapekto rin sa pagbaba ng bilang ng mga nagbabasa ng komiks. Sa bandang huli, ang komiks ay hindi na halos pinapansin ng tao. Tila nilalangaw na ang mga ito sa pamilihan kung kaya't unti-unting binawasan ng publisher ang mga mahuhusay na manunulat at dibuhista. Bunga nito, ang mga mambabasa ay wala nang maramdamang aliw na noon ay naidudulot ng mga komiks.

Kung dati ay maituturing na may mataas na kalidad ang komiks, unti-unti ay nasaksihan ang pagbulusok nito. Tuluyan nang nawalan ng gana ang noon ay tagasubaybay na kinalaunan ay nagresulta sa paglubog ng merkado nito. Sa mapait na kalagayang naganap ay tuluyan ng nagwakas ang masasayang araw ng noon ay tagumpay ng komiks.

Ang komiks ay kwento ng buhay. Isang makabuluhang sining. Ito ay sumasalamin sa ating kultura at sumasaklaw sa bawat damdamin, emosyon at pakikipaglaban ng bawat Pilipino. Sayang nga lamang at ang kinahantungan ng minsa'y nagbubunying kasikatan nito ay makikita na lamang bilang pambalot ng tuyo at tinapa sa mga palengke at kalsada.

Sa ngayon ay wala ng komiks na matatawag bukod sa mangilan-ngilang mga indie komiks (hango sa salitang independent dahil ito'y inilalathala lang ng isang tao o maliit na kumpanya), at halos ay tuwing kabilugan lang ng buwan kung lumabas ang mga ito.

Photo by Dennis Villegas. Some rights reserved.

---

Add this page to your favorite Social Bookmarking websites